Geen JavaScript ondersteuning Uw browser ondersteund geen JavaScript of u heeft dit (on)bewust uitgeschakeld. Schakel JavaScript in voor beter gebruik van de site. Wij raden u aan gebruik te maken van één van onderstaande browsers:

Mozilla Firefox 1.5 of hoger

Opera 9 of hoger

Mozilla Suite of Mozilla Seamonkey 1 of hoger

Safari 1 of hoger

Internet Explorer 6 of hoger

Lastig en luchtig

Een nieuw cultuurbegrip

De discussie over de 'hoge' en 'lage' cultuur gaat niet over verschillende werelden van cultuurbeleving, maar over klassenbewustzijn. Natuurlijk zijn er verschillende soorten van cultuur, maar we moeten af van het verticale 'hoog' en 'laag' cultuurbegrip en naar horizontale termen. Ik stel hier voor: lastig en luchtig. De loskoppeling van een klasse van cultuur met een 'klasse' van mensen. Verwacht hier echter geen pleidooi voor het opheffen van die verschillende culturen, integendeel. Tussen de cultuurcategorieën moet een duidelijke drempel blijven, die niet verlaagd mag worden. Deze drempel moet een uitdaging blijven voor de nieuwsgierigen die zichzelf willen ontwikkelen.

Ooit waagde ik mij eens met een gezelschap van mede-arbeiders in museum Boymans te Rotterdam. Een paar maanden daarvoor was mijn inzicht in de lastige, moderne kunst ontstaan. Ik ontdekte dat het vooral de manier was waarop men het kunstwerk tegemoet trad, die bepalend was voor het overwinnen van de angst voor het lastige. Deze houding tegenover de moderne kunst probeerde ik over te dragen. Een zetje in de rug van een collega, een kleine verwijzing naar mijn visie was al voldoende om het ongenaakbare kunstwerk aanvaardbaar te maken. Bij iedere ploeg die ik rondleidde veranderde de lach; van een spottende, afwijzende lach naar een drempel-overschrijdende, welwillende lach.

Een klassenbewustzijn ten aanzien van cultuur wordt altijd toegeschreven aan de elite, maar ook de werkvloer weet er raad mee, getuige een collega van mij die stelde dat mensen die een museum bezoeken niet 'gezellig' zijn. Hier is dus veel zendingswerk te verrichten.
Het lijkt nu juist de culturele elite te zijn die de kloof wil dichten tussen de hoge en lage cultuur. De lastige cultuur moet, volgens deze club, 'democratischer' worden en de populaire cultuur moet verheven worden. Voor de elite zijn de verzamelde werken van André Hazes verplichte kost geworden, terwijl de hoge cultuur gepopulariseerd wordt door verluchtigers als André Rieu.

Het is een schijnbare dichting van de kloof, want de vraag is of die wel gemeend is. De positie van de elite is steeds meer onder vuur gekomen van de 'doe maar gewoon' - lobby. Gevolg is dat de culturele keurtroepen proberen om uiterlijk te populariseren, ten koste van de intellectuele diversiteit in de cultuur.

De idee dat we beter de geïnteresseerden in lastige cultuur een duwtje in de rug kunnen geven in plaats van allerlei geforceerde, verticale bewegingen binnen de cultuur zelf, wordt door de elite als bedenkelijk gezien. Opvoeden is een lelijk woord geworden. Hoeveel makkelijker is het te verklaren dat er geen verschil mag zijn tussen hoge en lage cultuur.
Ik zie dit als een grote vergrijzing van de cultuur. Door het makkelijk maken van lastige cultuur verliest deze kleur. Het is juist die intellectuele verscheidenheid in het cultuuraanbod die het leven interessant maakt, een verscheidenheid die inspireert, die uitdaagt. De grote vergrijzing maakt de beschouwer lui, er is geen uitdaging meer om van die bank af te komen en de confrontatie met de cultuur aan te gaan.

Dus als je perse wat wil doen aan het verschil tussen de hoge en lage klasse, verander dan het verticale cultuurbegrip van hoge en lage cultuur naar een horizontaal begrip van lastig en luchtig. Ga in hemelsnaam niets versimpelen. Wie gaat er nou een vier-sterren kruiswoordpuzzel vereenvoudigen, om hem minder elitair te maken? Zorg voor verscheidenheid in het cultuuraanbod door lastige cultuur moeilijk te houden, zodat mensen zich ontwikkelen kunnen. Het overwinnen van drempels geeft juist een goed gevoel, een gevoel iets bereikt te hebben.
Maar zie ook niet de luchtige cultuur als minderwaardig, want wie heeft er geen behoefte aan ontspanning? Het kunnen springen van lastig naar luchtig en weer terug, dat is de beste manier om van de cultuur in zijn totaliteit te kunnen genieten.

Waardering

Geplaatst door: Rene Loesberg | 2009-12-07 15:56:00

Reacties

Reactie plaatsen

Damian vander Velden 14-04-2010

Geachte R Loesberg,

Ik zou graag met u in contact willenkomen, omdat wij van het insiatief Zzondag eventuweel u willen uitnodigen om bij ons te spreken over Lastig en Luchtig.

Ik heb ook enkele andere artiekelen van uw hand gelezen en ik denk dat u waardige aansluiting kan vinden in ons insiatief wat draaid om "het ongekend onderzoek".

Hopenlijk kan ik doormidel van een gesprek u op de hoogte stellen van onze plannen en doelen.

Is het mogelijk om met u nog op een andere manier in contact te komen?

Met vriendelijke groet,

Damian

www.locatiez.net

Drie 19-05-2010

Het artikel “Lastig en Luchtig” signaleert drempels tussen cultuurcategorieën. Om de zaken goed te begrijpen moeten we eerst vaststellen over welke categorieën binnen het rompbegrip ‘cultuur’ het in het artikel gaat. Even verderop wordt gesproken over kunst en museumbezoek. Dit is maar één categorie binnen de cultuur. Welke andere categorieën bedoeld de schrijver wanneer hij stelt dat er drempels moeten blijven tussen die cultuurcategorieën. Wanneer hij doelt op de drempels binnen de verschillende cultuurcategorieën, zoals in zijn voorbeeld; kunst, dan wordt het weer duidelijk. Maar dan moet je je afvragen of die drempels er wel daadwerkelijk zijn of dat die slechts bestaan in de hoofden van die mensen die beschouwen, kijken, luisteren. Het is in het merendeel van de gevallen zeker niet de maker van die cultuurcategorie, in ons voorbeeld kunst, die er bewust mee bezig is iets te maken dat de mensheid verdeelt in klassen. Afgezien van misschien een enkeling, zou ik durven zeggen, juist niet. Het zijn wij zelf die door onze interesse of desinteresse en het al of niet aanwezig zijn van een voldoende intellectuele bagage, uitmaken of we te maken hebben met een hoge (lastige) of lage (luchtige) cultuuruiting en onszelf in een hokje, lees –klasse- plaatsen.Het artikel suggereert een culturele elite die niets op zou hebben met het ‘egaliseren’ van de cultuur. Ik ben van mening dat, zo dat al zo zou zijn, dat terecht is omdat dat toch niet als resultaat heeft; kunst voor iedereen en op gelijke wijze toegankelijk. Ik ben het geheel eens met de conclusie die pleit voor verscheidenheid in het cultuuraanbod, mits dat niet vervlakking leidt. Het genieten van cultuuruitingen, of het nu beeldende kunst, architectuur, muziek of wat anders is, is voor eenieder bereikbaar. De mate waarop je er van geniet is recht evenredig met de hoeveelheid interesse. Hoe meer je er aan interesse instopt, hoe meer er aan belevingswaarde, -plezier- uitkomt.…Join the club.

Reactie plaatsen

de Webfilosofen

Lastig en luchtig

Een nieuw cultuurbegrip

Reacties