on-line en on-demand denken
Laatst gewijzigd op: 09-09-2009
Naar aanleiding van de vraag: Waarom we godsdienst hebben en wat we eraan hebben?
Een belangrijke bron voor het geloof of de godsdienst is de openbaring. Wat is precies een openbaring?
Ik denk dat een openbaring een ingeving is. Een ingeving kan ook verzinsel genoemd worden.
Maar aan de andere kant zal alles een oorzaak moeten hebben en dus ook een verzinsel. Volgens Hume komen de complexe of samengestelde ideeën van de eenvoudige ideeën.
De "geest krijgen" is iets dat mensen in vervoering heeft gebracht. De hersenen raken dusdanig geactiveerd dat er "grotere verbanden", of "hogere inzichten" ontstaan. Het is dus niet zomaar iets dat verzonnen wordt, maar iets dat zich opdringt, vergelijkbaar met een psychose.
Bij een psychose kan men negatieve inzichten hebben, gevoed door angst. Bij openbaringen gaat het misschien eerder om positieve inzichten, gevoed door enthousiasme.
Althans men kan ook een openbaring hebben van een wrekende, boze God, die de zondaars zal verdelgen en de vijanden zal straffen. Maar achterliggend is dan de positieve gedachte van gerechtigheid of genade voor de ware gelovigen.
Een groter verband zien is aantrekkelijk, het gevoel van overzicht is prettig, maar men kan vooral status ontlenen aan de persoonlijke openbaring als zijnde oorspronkelijke gedachten.
Terwijl men in feite misschien slechts een delirium of psychose heeft gehad.
Ondanks deze mogelijkheid is de kracht van de verbeelding zo groot dat vele openbaringen door anderen overgenomen worden en "beleden" als zijnde een waarheid. Ik wil onderzoeken waar precies de kracht van de voorstelling vandaan komt.
Als men in een openbaring een verband ziet of inzicht heeft, dan komt dat omdat zich een bepaald patroon heeft voorgedaan, in gedachten of belevingen, waarbij de totale beleving als het ware symbolisch wordt. Dat wil zeggen dat het opgedane patroon refereert aan de bestaande wereld, als zijnde een realiteit, die echter verborgen was vanuit het normale perspectief. Je zou het kunnen vergelijken met een grafische voorstelling die iets van de realiteit weergeeft in verhoudingen van lijnen of vlakken. De grafische voorstelling is symbolisch voor een werkelijkheid.
Zo zal dus de openbaring een vereenvoudiging kunnen zijn van een complexe werkelijkheid, doordat slechts de patronen zichtbaar gemaakt worden, in symbolische verhaalvorm of symbolisch teken.
De openbaring is dan een vereenvoudiging, een vereenvoudigde weergave van de complexe werkelijkheid, een complexiteitsreductie. Het is plausibel dat de hersenen die functie van complexiteitsreductie hebben en dat de functie evolutionair is doorgegeven. Omdat door vereenvoudigingen de wereld overzichtelijker en beter beheersbaar wordt.
Naar mate we meer gaan vertrouwen op bijvoorbeeld computers voor de analyse van grote hoeveelheden data, kunnen de hersenen ontlast raken. Paradoxaal genoeg begeven we ons echter in een maatschappij waarin we bloot staan aan zelfs nog grotere hoeveelheden data en is de behoefte aan vereenvoudigingen dus alleen maar groter geworden.
Ik kan me dus voorstellen dat de behoefte aan een religie niet minder wordt. De conclusie is namelijk dat met de openbaring een vereenvoudigde voorstelling van zaken komt en de functie van religie, die zich bedient van openbaringen precies daarin gelegen is: een eenvoudiger voorstelling van de wereld te geven die voor mensen makkelijker hanteerbaar is.
Als we dus een begrip als "God" nemen, dan hebben we het juist niet over een oneindig complex wezen, maar over iets dat juist eenvoudig zou moeten zijn. De Schepper. Punt. Zolang als je de vereenvoudiging accepteert kun je het begrip "God" hanteren. Zodra je in een vragenspiraal komt, zal het begrip "God" niet langer kunnen voldoen.
De tegenhanger "Duivel" zal dan juist dat oneindig complexe wezen zijn waar alle vragen over zijn. God is simpelweg "Goed".
Het is niet zo dat de mens geen complexiteit aan zou kunnen. Ik denk zelfs dat er behoefte is aan complexiteit. Dat als de wereld te "simpel" wordt, dat men dan zelfs het noodlot toejuicht en in drama zwelgt om niet in al te eenvoudige voorstellingen van zaken te blijven hangen. Want stel dat men de eenvoudige boodschap: "de mens is een parasiet" heeft gevonden. Als men in die eenvoudige waarheid zou blijven hangen dan zou men acuut depressief worden. Afleiding is dan broodnodig.
En zo bieden religieuze systemen natuurlijk voldoende stof tot discussie. Hoe genadig is God? Is de hemel er voor iedereen? Hoeveel engelen kunnen er op de punt van een naald dansen? Hoe zwaar weegt de ziel?
Dus naast een eenvoudiger beeld van de wereld, geeft het juist ook een uitdagender beeld van de wereld. Er ontstaan nieuwe, niet direct praktische vragen, waar men afleiding mee kan vinden voor de banale werkelijkheid.
Een goede openbaring zal dan ook een vleugje mysterie hebben, iets van het geheimzinnige en onduidelijke, ondanks de eenvoud van de voorstelling. God in de hemel, duivel in de hel. De typische vraag die bij een openbaring hoort is dan: "Waarom?". Dat is een vraag waarmee je eindeloos door kan gaan.
Geplaatst door: Leon Hoeneveld | 2009-09-09 09:09:00
Maïté 10-09-2009
Bedoel je dan dat mensen die in niets geloven geen openbaringen kunnen krijgen???
Maïté.
Leon Hoeneveld 10-09-2009
Nee dat bedoel ik niet. De aanname is eerder dat je met openbaringen vanzelf gaat geloven. Je wilt dan een bron voor de ingevingen hebben als verklaring. Persoonlijk vind ik het ook heel moeilijk om uit te leggen hoe ik soms tot inzichten kom. Eerlijk gezegd is dan de verklaring "God" de meest eenvoudige. Ik weet echter niet of ik voor de meest eenvoudige verklaring ga. Ik wil geen ongeoorloofde complexiteitsreductie doen. Voor mijzelf is vaak een eenvoudige verklaring wel afdoende. Je hoeft ook niet eindeloos over oorzaken te blijven tobben. Alleen is de verklaring dan niet steeds dezelfde. Dat is een beetje het probleem bij mij.
Benedict Broere 04-12-2009
De psychologie spreekt van patroonherkenning, die vaak pas vruchtbaar wordt na jarenlang je inwerken in de complexiteit van een kwestie. De Wetten van Newton, Het Periodiek Systeem der Elementen, de Evolutietheorie, enzovoort, allemaal vruchten van patroonherkenning. Bij 'openbaring' zie je meestal een religieuze context en een verwijzen naar een dieper goddelijke die dan manifest wordt in de wereld. Zekerheid of je hier te maken hebt met werkelijkheid is er niet, althans niet voor een buitenstaander. Maar de gelovige ervaart het zo, is overtuigd vanuit een persoonlijk ervaren plus het hele 'kunstwerk' van een religie. Je zou kunnen zeggen dat men betoverd is door het paradigma van een bepaalde openbaring. Zozeer als mensen ook betoverd kunnen zijn door het paradigma van bijvoorbeeld het reductionistisch fysicalisme.
Leon Hoeneveld 07-12-2009
Bedoel je met "betovering" ook "zinsbegoocheling"?
Benedict Broere 08-01-2010
Nee, het is meer metaforisch bedoeld, in de zin van zeer overtuigd zijn van iets, zodanig dat alternatieven nauwelijks overwogen worden of zelfs maar gezien worden of anders uiteraard geridiculiseerd worden. 'Zinsbegoocheling' associeer ik meer met bijvoorbeeld mensen die in de woestijn lopen en denken, hopen, een oase te zien daar in de verte, aan de horizon. Maar ik bedoel iets diepers. Je kan daar inmiddels een heel psychologisch verhaal bij houden. En dit ook gekoppeld aan geschiedenis en culturele ontwikkeling. Vanaf de jager-verzamelaar tot nu toe zie je wereldbeschouwing veranderen en diversificeren, met parallel daaraan een veranderen en diversificeren van cultuur en mentaliteit. En met daarin dus steeds maar weer het verschijnen van nieuwe vormen van 'betovering', fascinatie, overtuiging en 'zeker weten'.
David Annoff 13-02-2010
Openbaringen zijn van deze tijd. Het is verlichtend voor de geest indien men openbaringen krijgt op bijvoorbeeld de vragen des levens. Het maakt de geest vrij van zorgen. Het is juist niet bezwarend. Als je weet waarom we hier zijn, wat je doel is op aarde dan kan je je focussen daarop en vallen die zware vragen weg.
De stelling dat we een openbaring krijgen van een boze wrekende God is mij onbekend. Openbaringen waardoor je over een bepaald punt kunt komen in je leven, waardoor je wordt opgebouwd en gestimuleerd zijn veel eerder van God. Hij zal immers proberen ieder mens tot zich te trekken door alleen zijn liefde te laten zien. Hij zal er alles aan doen zodat wij geen wraak hoeven te ondergaan.
Angst is het tegenovergestelde van geloof. Ik vind het mooi dat je openbaringen en psychoses noemt. In mijn optiek zijn dat tegenovergestelde zaken. Als er een God is zal er ook wel een duivel zijn. Indien we los van God zijn, is angst en twijvel dan het gereedschap van de duivel zodat we niet tot onze bestemming of volledige ontplooing zullen komen?
Als ik het goed begrijp verklaar je openbaringen als zijnde een korte samenvatting, gemaakt door het brein, op groet, ingewikkelde verbanden die men voorheen niet zag. Een soort logische verklaring die je onbewust hebt gemaakt. Dat noem ik geen openbaring maar gewoon goed denkwerk.
Een openbaring noem ik een gedachte, noem het een stem, die in je opkomt waardoor je informatie krijgt die je verder helpt in dit leven. Veelal met informatie die je nooit had kunnen weten. Eventueel kan ik daar vooorbeelden van geven.
Als laatste stel je: Dat is een vraag waarmee je eindeloos door kan gaan. Het lijkt mij dat op elke vraag een antwoord is, wellicht na een echte openbaring. Wat is de vraag dan precies?
Leon Hoeneveld 14-02-2010
Beste David,
Openbaringen heb je in alle soorten en maten. Het kan dus zijn dat de één een openbaring heeft van een wrekende God en de ander van een barmhartige God.
Ik kom inderdaad tot een conclusie dat een openbaring een soort denkwerk is. Met andere woorden je krijgt de openbaring wanneer je er aan toe bent. Meer als gevolg van een intern proces dan van iemand die de openbaring geeft. Maar goed, misschien ervaar jij dat anders.
De "waarom"-vraag is een vraag waar je eindeloos mee door kunt gaan. Op ieder antwoord kan je weer vragen waarom dat dan zo is.
David 15-02-2010
In dat geval kan je een onderscheid maken tussen bovennatuurlijke openbaring en natuurlijke openbaring. Ik denk dat jij het hebt over natuurlijke openbaring, aan de hand van bevindingen, na verloop van tijd verbanden trekken waar dan conclusies (natuurlijke openbaring) op volgen, bewust of onbewust.
Waar ik op doel zijn bovennatuurlijke openbaringen. Omdat er twee bovennatuurlijke krachten zijn, God en de duivel, kan je bovennatuurlijke openbaring dus splitsen in twee delen, die van God en die van de duivel. Persoonlijk zou ik alleen openbaring van God als relevant beschouwen, omdat de duivel bekend staat als een leugenaar en misleider. Dus een openbaring van de duivel zou een leugen zijn of tot ellende leiden. Misschien moeten we dat geen openbaring noemen. Ik vind namelijk dat een echte openbaring waarheid moet bevatten anders is het geen openbaring.
Daarom is mijn stelling dat je natuurlijke openbaringen hebt, door ons brein gefabriceerd en bovennatuurlijke openbaring, door God gegeven.
Deze site is auteursrechtelijk beschermd, op dit werk is de Naamsvermelding-NietCommercieel-GeenAfgeleideWerken 2.5 Nederland licentie van Creative Commonsvan toepassing, tenzij anders vermeld.
Overzicht van alle RSS/Atom feeds van De Webfilosofen. Privacy polices en cookie beleid voor deze website
Deze website is geproduceerd door Markei WEBDISGN.