de Webfilosofen
on-line en on-demand denken
on-line en on-demand denken
Laatst gewijzigd op: 01-08-2006
Wat is zelfbeheersing? Het in toom houden van de eigen driften en hartstochten is hierop wellicht een juist antwoord.
Vervolgens moeten we ons af gaan vragen wat driften en hartstochten zijn.
Drift is afkomstig van drijven, iets wordt ergens naar toe gedreven, het is als het ware een stroming, een beweging.
Twee bekende driften zijn o.a. de parings-en de doodsdrift, twee oerdriften.
Driften willen hoe dan ook hun weg gaan, en kunnen alleen afgeremd of gestopt worden door de rede, welke dan weer met kennis van doen heeft.
Mocht men kennis van zaken hebben, maar is de drift of hartstocht toch sterker, dan spreekt men van een gebrek aan zelfbeheersing.
Men is niet in staat om de eigen driften of hartstochten in toom te houden.
Een mooie metafoor is hier de vergelijking van een schip dat op drift is geraakt.
Hierboven is het begrip kennis op papier verschenen.
De volgende vraag is dan ook; wat is kennis?
Kennis heeft betrekking op wat men weet, je ergens bewust van zijn.
Ik wil nu een onderscheid maken tussen cognitieve kennis en lichamelijke kennis of anders gezegd gevoelskennis. Het lichaam "weet" namelijk ook, een synoniem voor "lichamelijk weten" wil ik hier intuïtie noemen.
(Cognitieve) Kennis is dat wat de mensen weten en wat ze kunnen toepassen. Wat in een maatschappij als kennis wordt gezien, is cultureel bepaald. Wat in de ene cultuur als waar wordt gezien is dat niet ook automatisch in een andere cultuur, en ook de waarde van bepaalde kennis verschilt per cultuur. Deze kennis bevindt zich in het hoofd en is expliciete kennis en kan geexternaliseerd worden door middel van een daad.
Intuïtieve kennis is een moeilijker te vatten begrip, het heeft veel te maken met instinct. Instincten zijn 'overlevingsmaatregelen' die onbewust ingegeven worden, aan de hand van eerdere ervaringen. Het is een automatisme die bij dieren het doen en laten bepaalt, maar is ook bij mensen een natuurlijk reactievermogen.
Met name het begrip reactievermogen is in dit schrijven van belang, namelijk de mens reageert op een situatie, ogenschijnlijk zonder nadenken, het gebeurt immers onbewust, er kan dan ook geen sprake zijn van een reactie die gepaard gaat met zelfbeheersing, het is meer een impulsieve daad.
Stel iemand heeft een bepaalde drift, maar hij heeft ook de kennis dat hij die drift in toom moet houden, lukt dat in toom houden van de drift, dan spreekt men van zelfbeheersing. Maar wat nu als diezelfde persoon nu eens niet over voldoende kennis had beschikt, en hij had op dezelfde manier gehandeld, kan men dan ook van het verlies van zelfbeheersing spreken?
En,.. als diezelfde persoon nu eens aangevoeld had, (intuïtief) dat het beter was geweest dat hij zijn drift had laten vieren, dit in tegenstelling tot zijn cognitieve kennis, was er dan sprake geweest van het verlies van zelfbeheersing?
Hoe kan het nu dat iemand die over voldoende kennis beschikt toch zijn zelfbeheersing verliest?
Met de filosofische kennis die ik nu bezit vermoed ik dat "de drift" sterk verband houdt met de "Wil". De "Wil" is een drang die zijn weg "moet" gaan.
Volgens Socrates bestaat verlies van zelfbeheersing niet, wat wij het verlies van zelfbeheersing noemen is in zijn ogen een handeling als gevolg van onwetendheid.
Zaak is hier dus om te bepalen, of iemand wel of niet iets had kunnen weten, om een oordeel te vellen of en in welke mate de persoon al dan niet verantwoordelijk was voor zijn verlies van zelfbeheersing.
Tot nu toe heb ik het volgende, samengevat, gevonden:
Zelfbeheersing is een fenomeen dat in oppositie staat tot een beweging, die aangedreven wordt door driften en hartstochten.
Driften en hartstochten staan onder invloed van "De Wil"
De "Wil", is een drang die zich schijnbaar "moet" manifesteren.
Zelfbeheersing is het stoppen of afremmen van een beweging en vindt zijn fundament in de rede, die met kennis te maken heeft, cognitief dan wel intuïtief.
Aristoteles schrijft in zijn Ethica Nicomachea; gebrek aan zelfbeheersing is het niet in staat zijn te doen waarvan men weet dat het goed is. Het onder invloed zijn van emoties "tegen beter weten in" handelen, is een teken van een zwakke wil.
Zo op het oog is iemand zich dus wel bewust van zijn handelingen, er wordt zelfs een zekere kennis verondersteld.
Voor Aristoteles is het gebrek aan zelfbeheersing een ondeugd, daar staat tegenover dat zelfbeheersing een deugd is welke met kennis samenvalt.
Is het een mens verwijtbaar dat hij geen of weinig kennis omtrent een gebeuren heeft en is daardoor zijn gebrek aan zelfbeheersing ook in die zin een ondeugd?
Een denkrichting die tot een mogelijk antwoord zou kunnen leiden in deze kwestie gaf Socrates ons;
Volgens Socrates is de mens als het ware gedetermineerd met de kennis van de deugd, het Socratisch determinisme. Men zal dus niet willens en wetens tegen die kennis in strijd gaan.
Verder kan een onderscheid gemaakt worden tussen kennis (een opvatting bijv.) en ware kennis episteme; hogere zekere kennis.
Pijn weerstaan en genot uitstellen heeft niet alleen te maken met zelfbeheersing, maar ook met doorzettingsvermogen. Het heeft er nu de schijn van dat zelfbeheersing getraind kan worden.
Zo op het oog lijkt zelfbeheersing een deugd te zijn omdat zelfbeheersing maatschappelijk gezien in hoog aanzien staat. Dit komt naar ik meen doordat het met kennis te maken heeft en kennis, wijsheid staat maatschappelijk in hoog aanzien.
Maar wordt zelfbeheersing nu ook door het individu als goed, fijn beleefd?
Er is zoals begrepen een strijd gaande tussen een beweging en een remming.
Het lichaam, de intuïtie geeft aan dat het individu zus of zo moet reageren, terwijl de rede zegt om juist niet zo te reageren.
Waarschijnlijk heeft de remming heel vaak te maken met sociaal maatschappelijk bepaalde afspraken in zaken; wat kan wel en wat kan niet geaccepteerd worden in een bepaalde context.
Zelfbeheersing is een dialectisch proces dat zich afspeelt in een individu; de strijd tussen gevoel en verstand.
Zelfbeheersing is echter ook een dialectisch proces tussen het individu en de maatschappij.
Het proces dat vooraf gaat aan een daad die met zelfbeheersing wordt uitgevoerd is een moeilijke en daardoor geen prettige, maar het uiteindelijke resultaat, de daad die met zelfbeheersing is uitgevoerd kan heel bevredigend zijn, omdat men heerser over zichzelf is geweest.
De schade die het dialectisch proces aan het lichaam kan hebben toegebracht wordt nu door het goede gevoel tenietgedaan.
Zelfbeheersing en gebrek aan zelfbeheersing betreffen datgene wat de grenzen van de dispositie van de meest mensen overschrijdt: de mens met zelfbeheersing toont meer standvastigheid, de mens zonder zelfbeheersing minder dan waartoe de meeste mensen in staat zijn.
Geplaatst door: Tino van Kampen | 2006-08-01 00:00:00
A.Spierenburg 13-03-2007
Fantastisch omschreven vind ik ...............Was kristal helder !! :)
gr Anne
gina 22-03-2007
het stuk is goed geschreven, alleen klopt het stukje niet over socrates. wat plato heeft gechreven (over socrates) over zelfbeheersing is het verhaal van de tweespan. de menner zit op een tweespan, met een licht en een donker paard. het donkere paard staat voor de driften, het witte paard voor de ratio ( verstand/kennis), de menner is de persoon. om de menner goed voort te kunnen laten bewegen moeten het lichte en donkere paard dus even hard lopen, oftewel de ratio en de driften moeten in evenwicht zijn. dit is de taak van de menner.
volgens socrates bestaat zelfbeheersing dus wel
Tino 22-03-2007
@ Gina;
Er staat : "Volgens Socrates bestaat verlies van zelfbeheersing niet, wat wij het verlies van zelfbeheersing noemen is in zijn ogen een handeling als gevolg van onwetendheid".
Er staat dus niet: "Volgens Socrates bestaat zelfbeheersing niet,...."
Toch heel bedankt voor je aanvulling, ik kon het verhaal niet.
En een evenwicht tussen drift en rede, is zeker een schone zaak.
D. Spierenburg 12-06-2007
Echt een onwijs goed artikel, waar alles duidelijk uiteen wordt gezet..
Denise
tino 12-06-2007
Denise;
Ik kan mij nauwelijks beheersen, wil eigenlijk een rondedans maken.
Heel veel dank voor je fijne reactie!!!
Tino
Ed 18-02-2008
Mag / Kan er ook gereageerd worden op de reacties ? Zo ja : In een reactie lees ik : een onwijs goed artikel (niet wijs? )
Een andere reactie : Ik kon het verhaal niet (kon je het niet lezen of "kende" je het verhaal niet?)
Het lijkt wel of Denise en Gina de taal niet goed beheersen.
Volgens mij is beheersing te leren door oefening. De drift kan wegvloeien door ontspanningsoefeningen of door inspanningsoefeningen.
Tino van Kampen 18-02-2008
Het lijkt wel of Denise en Gina de taal niet goed beheersen.
Volgens mij is beheersing te leren door oefening. De drift kan wegvloeien door ontspanningsoefeningen of door inspanningsoefeningen.
Een leuke taalkundige invalshoek.
Is beheersing hetzelfde als zelfbeheersing. (is mijn vraag aan jou).
Zo ja, als je dan om wat voor reden dan ook, niet de mogelijkheden hebt om de (nederlandse) taal te beheersen, hebben ontspanningsoefeningen/inspanningsoefeningen dan zin?
Heb jij het artikel gelezen? Naar mijn idee vindt je een weg tot een antwoord op jouw reactie in het artikel. Verdinging of negatie lijkt mij ook niet altijd gezond.
Astrid 26-04-2008
Voor Ed,
Ik verlies nu mijn zelfbeheersing terwille van veel mensen. Omdat ik mensen zoals jij, ergens van bewust wil maken en dit als een kans zie.
Vroeger liep ik ook altijd taalgebruik van anderen te corrigeren omdat ik toevallig, taalkundig goed onderlegd ben.
Tot ik er achter kwam dat je dan de boodschap van wát iemand schrijft niet meer zo goed kan lezen. Het gaat er dus niet zozeer om of iemand correct nederlands schrijft en spreekt, maar om de boodschap. Niet iedereen heeft dezelfde talenten gekregen Ed.
Deze boodschap is ook voor anderen die door de taalfouten de boodschap niet meer lezen.
hartelijke groeten van Astrid
P.S. ik heb naar maatschappelijke maatstaven nu impulsief geschreven, impulsiviteit is ook een gevolg van gebrek aan zelfbeheersing.
Lui 18-06-2008
HOE THE FUCK BEHEERS JE JE ZELF????
Astrid 18-06-2008
Wil je dat serieus weten?
Om te beginnen door rekening te leren houden met je omgeving...
Tino 19-06-2008
Zo te zien Lui heb jij inderdaad moeite met jezelf te beheersen gezien je schrift in kapitalen.
Zelfbeheersing kan je trainen, de een heeft daar meer moeite mee dan de ander.
Ik ga ook wel eens in de fout, ik accepteer dat, ik ben immers een mens. Maar ik wil anders.
Sleutelbegrippen; herkennen, erkennen (acceptatie), trainen.
DAN MOET EN ZAL HET LUKKEN!!!
:-)
hoi 20-06-2008
ik snap er geen hol van
Shin 02-11-2008
Ik heb zelf een beetje moeite met zelfbeheersing. Ik laat mijn emoties vaak de overhand nemen ten opzichte van mijn mind. Het gevolg van een situatie (in mijn geval dan) waarbij ik mijn selfbeheersing verlies is schuldgevoelens, en van schuldgevoelens gaat 't naar angst.
Vaak als ik helder kan denken, vertel ik aan mezelf "je weet dat 't geen zin heeft om (bijv.) te schreeuwen als je boos bent"... maar zodra ik boos ben, ga ik uiteindelijk tegen beter weten in schreeuwen :-s en dan is 't al te laat voordat k er wat aan kan doen.
Astrid 02-11-2008
Beste Shin,
Op zich is het niet kwalijk dat je af en toe je zelfbeheersing kwijt bent, extreme zelfbeheersing is niet vol te houden. Wat wel jammer is is dat je hier schuldgevoelens over krijgt..
Dit kun je voorkomen/tegengaan, door je gedachtenpatroon hierover te veranderen en om te buigen. In plaats van een schuldgevoel, kun je dan het 'verlies' van zelfbeheersing erkennen en bedenken dat je een heel mens bent, inclusief die kant. En dat je de volgende keer beter gaat waarnemen wanneer en wat voor situaties je triggeren. Hier kun je dan de volgende keer veel beter rekening mee houden.
Door proberen zoveel mogelijk in het Nu te leven, kun je beter bepalen of je emoties van dat moment terecht zijn of dat ze eigenlijk bij een situatie uit het verleden passen. Als dat laatste het geval is, zijn het slechts oude emoties en kun je er makkelijker afstand van nemen. Geen enkele situatie, geen enkel mens is namelijk hetzelfde als die uit het verleden. In het Nu is alles steeds nieuw.
hartelijke groeten van Astrid
Tino 02-11-2008
Astrid, ik vind jouw laatste reactie een hele mooie.
Bedankt!
Tino
moentenzool 09-12-2009
Kijk, het is gewoon zo.
Zelfbeheersing dient de mens alleen ,wanneer er sprake is van een vorm van compromis.
Niet zus, niet zo, maar volgens eigen kennen.
Het zelf wil niet heesen,maar ook niet bekeren.
Er is twijfel.
Wie is er de baas?
Of wat doet mij dit vinden?
Waar kan ik mij verbinden?
Veelom is er niet zozeer het vragen wat zelfbeheersing vereist,
maar de neiging ertoe hebben velen.
Wil je jezelf beheersen, sta dan niet stil bij alles waar het je de heer laat.
Veel is er al niet van te maken, dat snap jezelf al wel,
maar sommige soorten laten hem gewoon niet toe..
Dat is meer zelfbescherming.
vrgrt Moent
Tino 09-12-2009
Dag Moent;
Dank voor je reactie het laatste stuk begrijp ik niet.
"Wil je jezelf beheersen, sta dan niet stil bij alles waar het je de heer laat.
Veel is er al niet van te maken, dat snap jezelf al wel,
maar sommige soorten laten hem gewoon niet toe..
Dat is meer zelfbescherming".
Waar het je de heer laat. Wat bedoel je hiermee? Laat het over aan de Heer?
Waar is niet veel van te maken? Soorten? Soorten mensen?
Het geheel lijkt een religieuse teint te hebben klopt dit?
Misschien wil je mij antwoorden?
Tino
Tito 01-02-2010
Zelfbeheersing jah: Iedereen is een andere persoon en heeft een ander persoonlijkheid en hoe kunn je op iets voortgaan als je niet al dezelfde mensen hebt. Want iedereen reageert anders dan andere mensen hoe kunn je dan een conclusie stellen over zelfbeheersing iedereen moet het voor zichzelf uitmaken of hij zich kan beheersen tegen bepaalde dingen. Beheersing is iets raars en niemand zal daar ooit een antwoord op vinden dat is mijn punt daarover.
Tito 01-02-2010
Vervolg...
Beste Shin,
Ik versta u want ben ook zo'n persoon en heel goed gezegt het onderste van het berichtje, daar zag ik men eigen in en ik kan zeggen ik ben van kleins af al geen gemakkelijke persoon en heb er overal mee geweest om het op te lossen... maar helaas niet gelukt. Maar wat ik wel kan zeggen dat het met de jaren beter en beter gaat omdat u ook es moet stil staan bij de andere mensen waar je tegen schreeuwt en wat je zegt dat kwetst en als je dat nogmaar 1 keer zo'n schreeuw terug krijgt dan ga je wel denken... Natuurlijk u zegt als je boos word dat je er niks meer kunt aan doen dat het gewoon vanzelf gaat bij mij ook maar ik zeg dat het er gewoon moet uitgroeien en meer kunn je er denken niet aan doen.
De dokters,....
Ze geven u kalmeringsmiddelen enzoverder woow u gaat er ver mee geraken ik zeg dat dit een en al bullshit is je moet zelf het karakter hebben om u tegen te houden en niemands hulp hebt u daarvoor nodig alleen je eigen hulp, op het voorhand kunnen zeggen laat het los dat ze under plan trekken, ze zullen het wel zien bv. Enja dat is moeilijk maar na een paar voorvallen ga je mss al 1 klein kantje kunnen verbeteren en je hebt dan al vooruitgang geboekt en thats the spirit...
Veel succes shing met u vooruitgang ik heb het bewezen dus probeer het
GRTZ tito
René Tan 05-05-2010
Een goed artikel. Duidelijk en helder uitgelegd. Ook voor niet-ingewijden te begrijpen.
R 05-09-2010
Misschien ben ik nu aan het vissen in al een lege zee, maar goed.
Ik heb zelf precies het tegenovergestelde. Ik kan mij zelf niet los laten.
Mijn beheersing is zo hoog, dat iemand zich volop in mij kan boren, voordat ik uberhaupt al iets terug doe. Ik los het eerder op met woorden. Ik heb juist zo iets van, laat mij ook een keer voelen wat ze mij aan doen. Maar op de 1 of andere manier lukt mij dat niet.
Deze meesten zullen zeggen, dat is toch een goeie zaak? Ja dat is correct,... Maar ik zou het graag eens anders willen zien.
R 05-09-2010
Sorry voor mijn slechte nederlands,. Maar ik bedoel dat mensen ook wel een keer mogen voelen wat ze mij laten voelen.
Tino 05-09-2010
Wat is er mis om conflicten op te lossen met woorden...
Misschien stilte, helemaal geen reactie...
Woorden kunnen de ander soms 'harder' raken dan fysiek geweld
en dan bedoel ik niet harde gesloten reacties, maar een open reactie, als vraag bijv.
En ach, aan elke zelfbeheersing komt zo nu en dan een einde en verbaal geweld of ook fysiek geweld is dan menselijk, wat niet wil zeggen dat het uberhaupt te preveleren of goed te keuren is.
Het blijft een moeilijke materie.
R 05-09-2010
Ja dat klopt ook wel weer ja. Maar het is wanneer ik niet fisiek van me afbijt dat ik eigenlijks de mensen voor mijn gevoel over mij heen laat lopen. Op die momenten denk ik dan van ik ga je pakken, maar toch doe je het niet. Dan denk ik na die tijd wel van waarom wil dat nou niet. Is het een angst om te slaan? Of is het wat anders?
Deze site is auteursrechtelijk beschermd, op dit werk is de Naamsvermelding-NietCommercieel-GeenAfgeleideWerken 2.5 Nederland licentie van Creative Commonsvan toepassing, tenzij anders vermeld.
Overzicht van alle RSS/Atom feeds van De Webfilosofen. Privacy polices en cookie beleid voor deze website
Deze website is geproduceerd door Markei WEBDISGN.
Deze pagina afdrukken